Μεγάλη Πέμπτη στην Άρτα: Κατάνυξη στην Αγία Θεοδώρα και το έθιμο της Μεγάλης Φωτιάς

Μαρία Παπαθεοδώρου

Σε ατμόσφαιρα βαθιάς κατάνυξης και συγκίνησης, πλήθος πιστών στην Άρτα ακολούθησε το βράδυ της Μεγάλης Πέμπτης την Ακολουθία των Παθών στον βυζαντινό ναό της Αγίας Θεοδώρας, πολιούχου της πόλης, βιώνοντας τις τελευταίες ώρες του Θείου Δράματος.

Η Μεγάλη Πέμπτη, κορυφαία στιγμή της Μεγάλης Εβδομάδας, φέρνει στο επίκεντρο τη Σταύρωση του Θεανθρώπου, τη θυσία που, σύμφωνα με τη χριστιανική πίστη, σηματοδοτεί την αγάπη, την προσφορά και τη λύτρωση του ανθρώπου. Οι πιστοί προσκύνησαν τον Εσταυρωμένο μέσα σε ένα σκηνικό σιωπής, προσευχής και πένθιμης περισυλλογής.

Ιδιαίτερο χαρακτήρα στη βραδιά προσδίδει το έθιμο της «Μεγάλης Φωτιάς», που διατηρείται ζωντανό στην ενορία της Αγίας Θεοδώρας εδώ και δεκαετίες. Οι προετοιμασίες ξεκινούν ήδη έναν μήνα πριν το Πάσχα, με τους κατοίκους να συλλέγουν ξύλα για την κατασκευή της χαρακτηριστικής κωνικής πυράς.

Το πρωί της Μεγάλης Πέμπτης, μικροί και μεγάλοι συμμετέχουν στο στήσιμο της κατασκευής στον προαύλιο χώρο του ναού, δίνοντας έναν έντονα συλλογικό και διαγενεακό χαρακτήρα στο έθιμο.

Η κορύφωση έρχεται κατά την Ακολουθία των Παθών. Με την ανάγνωση του 6ου Ευαγγελίου και το πένθιμο χτύπημα της καμπάνας, ανάβει η «Μεγάλη Φωτιά», συμβολίζοντας τις φωτιές που άναψαν έξω από το πραιτώριο του Ποντίου Πιλάτου, καθώς ο όχλος ανέμενε την απόφαση για την τύχη του Ιησού.

Οι φλόγες υψώνονται και φωτίζουν τον επιβλητικό βυζαντινό ναό, δημιουργώντας ένα σκηνικό έντονης συμβολικής και αισθητικής δύναμης, που συγκεντρώνει κάθε χρόνο πλήθος κόσμου από την Άρτα και την ευρύτερη περιοχή.

Το έθιμο της Μεγάλης Φωτιάς έχει πλέον αναγνωριστεί ως στοιχείο της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς, καθώς το Υπουργείο Πολιτισμού προχώρησε στην εγγραφή του στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας, στο πλαίσιο εφαρμογής της Σύμβασης της UNESCO του 2003 καθώς και ο στολισμός των επιταφίων της Άρτας.