Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο διέλευσης και πληρωμής των διοδίων στους ελληνικούς αυτοκινητοδρόμους βρίσκονται σε εξέλιξη, με στόχο τη μείωση των καθυστερήσεων και την εφαρμογή αναλογικής χρέωσης βάσει της πραγματικής απόστασης που διανύει κάθε όχημα.
Η μετάβαση σε ηλεκτρονικά συστήματα διοδίων ελεύθερης ροής (Free Flow) αναμένεται να βελτιώσει την ομαλή ροή της κυκλοφορίας και να περιορίσει τις ουρές στα σημεία είσπραξης.
Τι αλλάζει στους αυτοκινητόδρομους
Το νέο μοντέλο Free Flow καταργεί την ανάγκη στάσης σε παραδοσιακούς σταθμούς διοδίων. Αντί για μπάρες και γκισέ, εγκαθίστανται ψηφιακές «πύλες» με κάμερες και αισθητήρες που αναγνωρίζουν την πινακίδα κυκλοφορίας, την κατηγορία του οχήματος και, όπου υφίσταται, τον πομποδέκτη e-Pass.
Με αυτόν τον τρόπο, τα οχήματα συνεχίζουν απρόσκοπτα την πορεία τους, ενώ η πληρωμή υπολογίζεται με βάση την ακριβή απόσταση που διανύθηκε, αντί για προκαθορισμένα τιμολόγια ανά σταθμό.
Ο ΒΟΑΚ και η ψηφιακή εποχή των διοδίων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η εφαρμογή του συστήματος στον Βόρειο Οδικό Άξονα Κρήτης (ΒΟΑΚ). Η σύμβαση παραχώρησης για το τμήμα Χανιά – Ηράκλειο προβλέπει την εγκατάσταση και λειτουργία σύγχρονου ηλεκτρονικού συστήματος είσπραξης διοδίων, σηματοδοτώντας την εφαρμογή της αναλογικής χρέωσης και της ελεύθερης ροής.
Ωστόσο, η πλήρης κατάργηση των παραδοσιακών σταθμών διοδίων δεν θα γίνει άμεσα σε όλη τη χώρα, καθώς η μετάβαση εξαρτάται από το σχεδιασμό και τις συμβάσεις κάθε αυτοκινητοδρόμου.
Πώς θα γίνεται η πληρωμή των διοδίων
Σε ένα πλήρως ηλεκτρονικό περιβάλλον, η χρέωση μπορεί να συνδεθεί είτε με τον υπάρχοντα πομποδέκτη του οδηγού είτε με την πινακίδα κυκλοφορίας του οχήματος. Συστήματα Free Flow στο εξωτερικό δίνουν τη δυνατότητα πληρωμής και μέσω ηλεκτρονικών πλατφορμών ή εφαρμογών, προσφέροντας ευελιξία σε όσους δεν διαθέτουν πομποδέκτη.
Η τεχνολογία αυτή επιτρέπει την αναλογική τιμολόγηση, ώστε οι οδηγοί να πληρώνουν ανάλογα με τα πραγματικά χιλιόμετρα που διένυσαν.
Το παράδειγμα της Ολυμπίας Οδού
Η Ολυμπία Οδός έχει ήδη υιοθετήσει στοιχεία αυτού του μοντέλου. Από το 2021 λειτουργεί το σύστημα Hybrid μέσω του ΟΛΥΜΠΙΑ PASS, το οποίο καταγράφει το σημείο εισόδου και εξόδου του οχήματος και υπολογίζει την ακριβή απόσταση, επιστρέφοντας αυτόματα τυχόν διαφορές στον λογαριασμό του συνδρομητή.
Παρότι το σύστημα αφορά μόνο τους κατόχους του συγκεκριμένου πομποδέκτη και δεν αποτελεί πανελλαδική λύση, δείχνει ότι η τεχνολογία για αναλογικά και ηλεκτρονικά διόδια εφαρμόζεται ήδη στην Ελλάδα.
Η κατάργηση της υποχρεωτικής στάσης στα διόδια αναμένεται να μειώσει σημαντικά τις ουρές, ειδικά σε περιόδους αυξημένης κίνησης, εξασφαλίζοντας συνεχή ροή οχημάτων.
Το μεγάλο στοίχημα για το μέλλον είναι η δημιουργία ενός ενιαίου και διαλειτουργικού συστήματος ηλεκτρονικών διοδίων, όπου η τεχνολογία θα αναλαμβάνει πλήρως την αναγνώριση και τη χρέωση των οχημάτων, καθιστώντας την εμπειρία των οδηγών πιο άνετη και αποδοτική.